Giữa những ngày hè oi ả, khi nhiệt độ Bình Dương vượt ngưỡng 40 độ, nhà hướng Tây thực sự trở thành một thách thức lớn, như một “phép thử” dành cho người làm nghề. Cái nắng gắt buổi chiều không chỉ khiến không gian sống trở nên oi bức mà còn ảnh hưởng đến tuổi thọ vật liệu và cả cảm giác thoải mái khi sinh hoạt của gia đình.

Từ hơn 650 công trình thành công tại Bình Dương cùng sự am hiểu sâu sắc địa phương, Đất Thủ đã khẳng định vai trò chuyên gia bằng việc áp dụng các giải pháp thiết kế phù hợp, biến thách thức của nắng hướng Tây thành cơ hội, kiến tạo nên những không gian sống bền vững, tiện nghi.

Ở vùng khí hậu nhiệt đới nói chung và Bình Dương nói riêng, hướng Tây luôn được xem là bài toán khó trong thiết kế nhà ở. Vào buổi chiều, khi mặt trời chiếu xiên với cường độ bức xạ mạnh nhất trong ngày khiến nhiệt lượng liên tục dội vào tường, mái và sàn, rồi tích tụ lại bên trong công trình. Khi mặt trời lặn, toàn bộ phần nhiệt bị hấp thụ ấy bắt đầu “bung ra”, khiến không gian trở nên oi bức, nặng nề, đặc biệt là ở các khu vực sinh hoạt, nơi ánh sáng trực tiếp chiếu vào. 

Khác với những ngôi nhà hướng Nam và Đông Nam – hướng nhà mang lại luồng không khí mát mẻ, ổn định. Trong khi đó, nhà hướng Tây lại thường khô nóng, ít đối lưu và gần như không đủ sức làm dịu không gian.

Nhà hướng Tây luôn được xem là bài toán khó trong thiết kế nhà ở 

Chính điều này tạo ra ba hệ quả phổ biến, gây ảnh hưởng với nhà hướng Tây:

• Nhiệt độ trong nhà tăng cao sau 3 giờ chiều, đặc biệt ở các không gian tầng trên hoặc mặt tiền nhiều kính.
• Không khí tích nhiệt và ngột ngạt, làm hệ thống làm mát phải hoạt động nhiều hơn, tiêu tốn năng lượng. 
• Sinh hoạt buổi chiều tối không thoải mái, nhất là với gia đình có người già hoặc trẻ nhỏ.

Tuy vậy, ánh nắng hướng Tây không hoàn toàn tiêu cực. Khi tìm hiểu sâu hơn, nếu việc kiểm soát hợp lý, nó vẫn có những ưu điểm đáng giá:

• Những tia nắng xiên cuối ngày, khi đi qua lớp lam hoặc bức tường chắn nắng, tạo nên hiệu ứng ánh sáng đẹp mắt, mang lại chiều sâu và cảm xúc cho kiến trúc.
• Vào mùa mưa, lượng bức xạ vừa đủ từ hướng Tây góp phần giữ cho ngôi nhà khô ráo, dễ chịu cho cả không gian.

Vậy nên, vấn đề không nằm ở hướng nhà, mà ở cách ta chọn sống cùng nó. Khi có sự am hiểu về khí hậu, ánh sáng và gió, hướng Tây không còn là trở ngại mà trở thành chất liệu để kiến trúc sư sáng tạo, chuyển hoá năng lượng tự nhiên thành yếu tố làm nên giá trị sống riêng biệt.

Trên thực tế, có nhiều giải pháp được áp dụng để giảm tác động của nắng hướng Tây. Mỗi cách đều có ưu, nhược riêng, phụ thuộc vào điều kiện khí hậu, hình dáng lô đất và ngân sách đầu tư của gia chủ.

Đây là giải pháp phổ biến nhất. Những bức tường hướng Tây thường được hoàn thiện bằng vật liệu sáng màu, sơn chống nóng hoặc gạch ốp có khả năng phản xạ bức xạ mặt trời. Kết hợp cùng tường hai lớp hoặc xốp cách nhiệt trong tường giúp hạn chế truyền nhiệt vào bên trong nhà.

Tuy nhiên, chỉ xử lý bằng vật liệu vẫn chưa đủ. Khi nắng chiếu trực diện trong nhiều giờ, hơi nóng vẫn có thể tích tụ, gây bí bách nếu thiếu thông gió.

Nhiều ngôi nhà hướng Tây được bổ sung hệ lam đứng hoặc lam ngang, vừa để giảm nắng chiếu trực tiếp, vừa tạo điểm nhấn thẩm mỹ cho mặt tiền. Hiên sâu và mái đua cũng là chi tiết quan trọng, giúp ngăn bức xạ mặt trời mà vẫn đảm bảo ánh sáng tự nhiên vào nhà.

Thiết kế hệ lam đứng chắn nắng Tây 

Cách này hiệu quả về lâu dài nhưng cần tính toán kỹ về góc chiếu nắng từng mùa, tránh trường hợp che quá mức khiến không gian bên trong thiếu sáng.

Các mảng kính lớn hướng Tây dễ hấp thụ nhiệt, do đó nhiều gia chủ chọn giảm diện tích cửa kính hoặc dùng kính low-e, rèm cách nhiệt để hạn chế bức xạ. Đồng thời, bố trí thêm cửa đón gió theo trục Nam – Bắc giúp luồng gió đối lưu tự nhiên, giảm nhiệt độ trong nhà.

Cây xanh là lớp “áo giáp” tự nhiên hiệu quả nhất cho nhà hướng Tây. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, một hàng cây, một giàn leo hay khu vườn nhỏ trước nhà có thể giúp giảm nhiệt độ bề mặt tường từ 5 – 10 độ C. 

Bên cạnh đó, việc tạo sân trong hoặc khoảng thông tầng cũng giúp không khí lưu thông tốt hơn, hạn chế cảm giác nóng bức vào buổi chiều.

Nhìn chung, mỗi giải pháp trên đều có thể giúp giảm nhiệt phần nào. Nhưng để đạt hiệu quả cao nhất, cần một cách tiếp cận tổng thể, vừa phù hợp kỹ thuật, vừa đảm bảo cảm xúc sống của người ở. Và đó cũng chính là điều mà Đất Thủ luôn hướng tới.

Với Đất Thủ, việc xử lý nắng hướng Tây là một bài toán được tiếp cận bằng sự am hiểu địa phương cùng những phân tích chuyên sâu để từ đó, đưa ra các giải pháp phù hợp. 

Quy trình thiết kế bắt đầu bằng việc khảo sát lô đất và phân tích các yếu tố khí hậu tại địa phương. Tất cả những phân tích cần tuân thủ theo nguyên tắc: Xử lý nắng nhưng không làm mất gió. 

Zig House – Ngôi nhà nắng hướng Tây do Đất Thủ thiết kế và thi công tại Bến Cát 

 Các yếu tố đánh giá có thể kể đến như: 

• Địa hình và mật độ khu dân cư: Khu vực có ít công trình xây dựng xung quanh, bức xạ nhiệt càng gắt.
• Độ cao công trình xung quanh: Có công trình nào chắn nắng hoặc chắn gió theo các thời điểm trong ngày không?
• Mức độ bê tông hóa khu vực: Đây là yếu tố quyết định hiệu ứng tỏa nhiệt buổi tối mà ngôi nhà phải đối phó.
• Nghiên cứu biểu đồ hoa gió địa phương: Cụ thể, mùa Khô (Gió Đông Nam): Hướng gió mát mẻ, cần mở tối đa mặt này để hút gió vào nhà. Gió Tây Nam (Mùa Mưa): Cần điều chỉnh vị trí cửa để tránh mưa tạt nhưng vẫn đảm bảo khả năng thông thoáng sau mưa.

Từ sự am hiểu địa phương Bình Dương cùng kinh nghiệm qua hơn 650 công trình, các công trình nắng Tây do Đất Thủ thực hiện bao gồm 3 lớp chống nắng:

Lớp 1: Cản nắng thụ động bằng góc chiếu

Mục tiêu là chặn ánh nắng trước khi nó chạm vào bề mặt chính:

• Tính toán lam chắn nắng đứng: Khác với mái hiên ngang, lam đứng hiệu quả hơn trong việc chắn ánh nắng xiên góc của hướng Tây. Các lam được tính toán theo góc phương vị mặt trời tại khu vực để chỉ chắn nắng trực tiếp vào buổi chiều, nhưng vẫn cho phép ánh sáng khuếch tán và tầm nhìn.
• Đẩy lùi không gian phụ: Bố trí các không gian phụ như cầu thang, nhà kho, vệ sinh về phía mặt tiền hướng Tây. Đây là giải pháp thông minh giúp các phòng chức năng chính (phòng khách, phòng ngủ) được bảo vệ, đồng thời giảm nhu cầu làm mát cho các khu vực ít sử dụng.

Nhà Nắng Tây – Một dự án do Đất Thủ thực hiện, là kết hợp giữa hệ lam đứng, ô văng dài và mảng xanh tại mặt tiền, có tác dụng cản nắng hiệu quả

Lớp 2: Giảm truyền nhiệt thông qua lớp kết cấu cách nhiệt

Đây là lớp đảm bảo nhiệt đã lọt qua lớp chắn ngoài không thể truyền sâu vào bên trong.

• Tường hai lớp/tường đệm: Xây dựng tường dày (khoảng 200mm trở lên) hoặc tường hai lớp có khoảng không khí ở giữa. Khoảng không khí này hoạt động như một lớp cách nhiệt tự nhiên, làm giảm tốc độ truyền nhiệt từ ngoài vào trong.
• Vật liệu cách nhiệt mái: Mái nhà là nơi chịu bức xạ nhiệt mạnh nhất, được xử lý bằng lớp cách nhiệt chuyên dụng (như túi khí, tấm XPS, hoặc gạch block cách nhiệt) bên dưới lớp tôn/ngói, kết hợp với trần thạch cao để tạo thêm một lớp đệm không khí, ngăn nhiệt độ từ mái truyền xuống tầng trên cùng.

Lớp 3: Hạ nhiệt và dẫn khí

Đây là giải pháp làm mát cốt lõi bên trong, khai thác tối đa luồng gió tự nhiên của Bình Dương.

• Không gian mở đa chiều: Thiết kế liên thông phòng khách, bếp và phòng ăn, sử dụng giếng trời lớn ở giữa nhà. Giếng trời này tạo ra Hiệu ứng ống khói, hút không khí nóng tích tụ ở các tầng trên và tầng giữa lên cao rồi thoát ra ngoài, đồng thời kéo không khí mát từ sân vườn, là hướng gió vào, tạo thành luồng đối lưu liên tục, làm mát nhà mà ít phụ thuộc vào điều hòa.
• Tận Dụng Độ Ẩm: Bố trí các tiểu cảnh nước, hồ cá, hoặc khu vườn nhỏ gần các cửa hút gió để làm mát không khí thông qua quá trình bốc hơi (làm mát bay hơi) trước khi không khí đi vào nhà.

• Cửa Sổ Linh Hoạt và Chủ Động: Thay vì cửa kính cố định, Đất Thủ sử dụng các loại cửa chớp, cửa xoay hoặc hệ cửa lùa lớn ở hướng đón gió (Đông/Đông Nam) để chủ động kiểm soát lưu lượng gió và ánh sáng, tạo ra sự đối lưu không khí hiệu quả xuyên suốt ngôi nhà.

Lấy ví dụ như dự án Zig House do Đất Thủ thực hiện trong năm 2023. Ngôi nhà nằm ở hướng Tây – Bắc, đồng nghĩa với việc phải chịu một phần bức xạ nắng nóng từ mặt trời. Với khả năng linh hoạt trong thiết kế và bố trí, các Kiến Trúc Sư đã đưa ra phương án hóa giải các nhược điểm, đồng thời tạo dựng không gian mới mẻ đầy sức sống cho ngôi nhà, lấy cảm hứng từ đường ZigZag.

Zig House xuất hiện trên tạp chí kiến trúc quốc tế Archdaily

Hình khối ZigZag không chỉ mang đến một vẻ ngoài ấn tượng cho ngôi nhà mà còn là kết quả của một quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng về khí hậu và ánh sáng. Bằng cách kết hợp những khoảng đặc rỗng đan xen, thiết kế tận dụng tối đa nguồn gió từ vị trí cuối ngã ba, giúp các chức năng quan trọng của ngôi nhà tương tác tốt hơn với môi trường bên ngoài. 

Luồng gió tự nhiên lưu thông qua các khoảng đệm, đi vào lõi giếng trời ở giữa trục nhà và tiếp tục thoát ra ngoài qua các ô gạch bông gió, tạo nên một vòng tuần hoàn thông gió tự nhiên. Ngoài chức năng đón gió, các ô gạch đặc rỗng còn đóng vai trò như một lớp chắn nắng hiệu quả. Ánh sáng mặt trời được giảm đi 50%, biến các ô gạch này thành một hệ thống điều hòa nhiệt độ tự nhiên.

Ô gạch đỏ vừa tăng thẩm mỹ cho ngôi nhà, vừa có tác dụng  thông gió tự nhiên

Luồng gió tự nhiên lưu thông qua các khoảng đệm, đi vào lõi giếng trời và thoát ra ngoài qua các ô gạch bông gió

Bố trí giếng trời cùng hệ tiểu cảnh nước và cây xanh để làm mát không gian sống 

Xem chi tiết về giải pháp thiết kế Zig House tại: Zic House – Cá Tính Từ Những Đường Gấp Khúc

Hay tại Nhà nắng Tây, một dự án khác do Đất Thủ thiết kế và thi công tại phường Hòa Phú cũng là một ví dụ điển hình cho việc xử lý hướng nắng này hiệu quả, mang đến cảm giác thông thoáng, mát mẻ và tạo sự phá cách so với những kiến trúc nhà ở thông thường. Để giải quyết bài toán này, Kiến trúc sư đã:

• Sử dụng những hình khối đua rộng và lệch khối, kết hợp cùng ô văng dài để hạn chế nắng gắt ảnh hưởng đến không gian sống và làm mát cho công trình. 
• Hệ che nắng hướng Tây được thiết kế hài hòa với tổng thể kiến trúc, tạo điểm nhấn phụ cho mặt tiền ngôi nhà.
• Thiết kế giếng trời và hệ cửa sổ lớn hướng ra sân vườn rộng rãi giúp thông thoáng toàn bộ không gian.

Những hình khối đua lệch cùng ô văng dài để hạn chế nắng gắt vào nhà 

Thiết kế giếng trời cùng cây xanh để làm mát không gian 

Xem chi tiết hình ảnh hoàn thiện dự án tại: Nhà hướng Tây – Khi thách thức trở thành điểm nhấn

Nhờ vận dụng đúng và đủ các nguyên tắc thiết kế, những ngôi nhà hướng Tây tại Bình Dương không còn là nỗi lo. Bằng việc chuyển hóa bức xạ nhiệt thành bài toán khoa học, Đất Thủ đã thành công trong việc kiến tạo những không gian sống bền vững, tiết kiệm năng lượng và vẫn trọn vẹn được vẻ đẹp của hướng nắng này. 

Nếu anh chị đang trăn trở về bài toán chống nóng cho nhà hướng Tây, Đất Thủ luôn sẵn sàng đồng hành. Với kinh nghiệm thực chiến qua hơn 650 công trình, sự tận tâm và triết lý thiết kế Lấy con người làm trung tâm, chúng tôi cam kết mang đến giải pháp tối ưu để mỗi ngôi nhà là một không gian sống bình an, khách hàng an tâm tận hưởng.